Tuesday, September 19, 2017

Language Switcher

JA Promo Bar

Dobrodošli na zvaničnu Internet prezentaciju opštine Petnjica
Toggle Bar

Prazan modul 2

Search

Tvrđava Bihor

 Na desetak kilometara sjeverno od Berana, u selu Bioče, na ušću rijeke Lješnice u Lim, nalazi se stjenovito brdo Gradina na čijem se vrhu nalaze ostaci srednjevjekovnog grada Bihora. Lokalitetu je moguće prići sa južne strane, kosim padinama od sela Zaostra, ili blagim kosama preko poličke zaravni. Danas postoji put koji od Zaostra, sa Jadranske magistrale, vod u podnožje gradine ili u Podgrađe. Tu sa Podgrađa utvrđenom gradu, na vrhu uzvišenja, moguće je prići sa istoćne strane, dosta strmom i napornom trasom. Teži prilaz postojao je i sa zapadne strane preko stjenovitih hridina ali je radi bezbjednosti, na 50 metara ispod grada, podignut bedem koji zatvara prirodni prilaz gornjem platou. Na ovaj način isključene su sve mogućnosti prilazu grada osim komunikacije koja se nalazi na istočnoj strani. Sve preostale strane se okomito, gotovo 300 metara strmo obrušavaju ka podnožju brda i dolinama Lima i Lješnice. Na vrgu Gradine (968mnm) nalazi se  zaravnjeni elipsoidni plato koji se pruža pravcem sjever-jug, u dužini od oko 90 metara sa najvišom širinom od  24 metra.  Prateći konfiguraciju terena, obodom je podignut masivni bedem, širine  2,20metra, koji zatvara i štiti unutrašnji prostor grada. Na terenu se jasno vide trase nekadašnjih bedema i ostaci tri pravougaone kule. Najmanja kula, dimenzija 4x4 metra, nalazi se na isturenom krševitom dijelu zaravni, na zapadnoj strani neposredno iznad limske doline. Ovaj položaj dominira okruženjem i direktno nadgleda komunikacije koje su išle  dolinom Lima i Lješnice. Od kule ka Zapadu, u dužini od  10 metara podignut je samostojeći zid koji sprečava ulaz u utvrdu linijom pružanja bedema na južnoj strani.

Kula je, kao i uostalom i bedemi grada, rađena od kvadratno pritesanog a u većini neobrađenog kamena slaganog u pravilne horizontalne redove spojene krečnim malterom. Zidovi su dosta grubi i nepravilni dok je unutrašnjost kule bila omalterisana. Od kule idu dva bedema koji opasavaju uzan prostor na ovom dijelu zaravni, širine od oko 6. metara, ali se jasno vidi niz  prostorija formiran na ovom dijelu. Na polovini rastojanja bedema na istočnoj strani, nalaze se ostaci veće pravougaone kule, na kojoj se vide kasnije intervencije, dimenzija 8 x 8 metara. Spoljašnji zidovi kule i bedema na ovom dijelu,  očuvani su do visine  6 metara.

Od središnje kule ka sjeveru, plato brda se širi u gotovo ovalni prostor u čijem je središtu formirana cistijerna sa bunarom. Istočni bedem je dobro očuvan i vidljiv sve do krajnje sjeverne pravougaone i isturene kule, dimenzija  6x4. metra. Kula je izbačena iz luka bedema koji na ovom dijelu opasava plato. Isturena je nad jedinom komunikacijom i prolazom ka ulazu u utvedu. Bedem je na zapadnoj strani vidljiv do visine od oko 2 metra i dobro je očuvan do mogućeg ulaza koji se nalazi na najširem dijelu utvrđenja na zapadnoj strani. Od ulaza do isturene južne kule bedem je sačuvan samo u temeljnoj osnovi jer je izgrađen na okomitom dijelu litice pa je vjerovatno vremenom skliznuo sa ove kosine. Kao što smo napomenuli u centralnom dijelu ovalnog platoa nalaze se ostaci cistijerne formirane u živoj stijeni a u njenom središtu ozidan je bunar prečnika od  0,70 metara. Oko cistijerne, prislonjeni uz moćne bedeme nižu se objekti i prostorije nekadašnjeg Bihor-grada.

Na spoljašnjim stranama bedema jasno se uočavaju pregradnje i dogradnje koje su bile neminovne u vremenu upotrebe ovog dominantnog i ključnog položaja za održanje vlasti nad  regionom Bihora i Budimlja i komunikacija koje su išle dolinom Lima od Plava ka Nikolj Pazaru i centralnoj Srbiji.

O srednjevjekovnoj prošlosti ovog grada kao i u vrijeme osmanlijske vlasti gotovo da nema pisanih podataka, malo se zna. U pisanim izvorima ovo utvrđenje se po prvi put pominje 1450. godine u jednom dokumentu iz dubrovačkog arhiva, gdje se navodi (“in loco vocato Bihor), svega pet godina prije pada pod osmanlijsu vlast.[2] Oblast i grad Bihor pali su pod osmansku vlast 1455. godine, u vrijeme opsežne kampanje Mehmeda II u južnim djelovima srpske despotovine, padom Oblasti Brankovića u čijim su se sastavu  nalazili.

 Nije poznato dali je Bihor odmah nakon osmanskog zauzimanja imao i vojnu funkciju u okviru turskog vojnog uređenja ili je pak bio napušten, a zatim obnovljen i prilagođen novonastalim uslovima.

Neosporno je da je tvrđava Bihor, kako saznajemo iz detaljnog popisa prizrenskog sandžaka, nastalog u periodu 1521-1530.godine, u to vrijeme imala svoju posadu koju su sačinjavali dizdar, ćehaja, topdžija imam kao i 21 mustahfiz.

 Četrdesetih godina XVI vijeka posada je brojala 226 ljudi, uključujući i dizdara, imama, ćehaja i topdžiju, bila je opremljena sa četiri topa dok je u skladištima bila pohranjena određena količina žitarica.

Uz tvrđavu Bihor postojalo je podgrađe koje je i današnji naziv sela čije su kuće rasute ispod utvrđenja. U podgrađu su vidljivi ostaci groblja sa grobovima naznačenim amorfnim grobnim biljegom ili su grobovi flankirani blokovima obrađene sige. Sačuvan je i toponim Crkvina što ukazuje na dugu tradiciju ovog prostora i prije osmanskog osvajanja.

Grad Bihor bio je sjedište istoimene nahije i kadiluka.[7] Pod turskom je vlašću sve do oslobodilačkih ratova 1912. godine kada je napušteno i nije više korišćeno.

Na padinama ovog brda lako je naći fragmente keramičkog posuđa koje je korišćeno u ovom utvrđenju pa je za rješavanje njegovog osnivanja i života potrebno sprovesti sistematska arheološka istraživanja i konzervaciju otkrivenih zidova. Na ovaj način mogli bi u cjelosti izdvojiti sve faze obnova i izgradnje grada, i njegovog bogatog života sačuvanog u kulturnim slojevima sačuvanim unutar bedema.

Na osnovu ispitnih sondi i nađenog materijala možemo izdvojiti samo dva horizonta stanovanja:

Vrijeme slovenskog perioda do 1455. godine

 

Vrijeme korišćenja utvrđenja od kraja XV vijeka do oslobodilačkih ratova i pada utvrđenja 1912. godine.